Giới thiệu

Thay đổi ý kiến vốn có của chúng ta về một vấn đề, khi khối dữ kiện cuối cùng đẩy chuỗi những thông tin ta đã tiếp nhận đổ rạp theo một phản ứng domino, phơi bày ra một kết luận ép bộ não tự thừa nhận: “Tôi đã sai”….

domino.gif

….là một trong những giây phút lộng lẫy nhất của trí óc, nhưng hiện nay nhiều người đang cự tuyệt trải nghiệm đó. Mạng Internet đúng ra phải mở cửa giúp chúng ta tiếp cận những quan điểm khác biệt thuận tiện hơn bao giờ hết, thì rốt cuộc lại tạo điều kiện để chúng ta hít chặt vào những người cùng chí hướng. Thật dễ dàng để cày cuốc trong các nhóm “thảo luận” hàng năm trời mà chẳng học được gì mới, vì thực ra chúng là những cái hang nơi mọi lời ta nói vang ngược trở lại to sướng cả tai, nơi chúng ta an toàn khỏi “xảo ngôn” của cái bọn/cái đám/cái lũ ngu học – mù quáng – trẻ trâu… (nhưng nhiều khả năng chỉ đơn giản là bất đồng chính kiến).

Tất cả chúng ta đều chịu ảnh hưởng của khuynh hướng “thu thập dữ kiện một cách thiên vị” (confirmation bias): chỉ để ý những điều tái khẳng định điều mình tin tưởng mà không nhớ đầy những trường hợp bác bỏ; dễ dãi với những bằng chứng ủng hộ, và khắt khe đến vô lí với bằng chứng đối lập; khi đã dán mác ai đó là “kẻ địch” rồi thì lời người đó nói có đúng trong đầu ta vẫn thành sai… đều là những biểu hiện của sự thiên vị rất đỗi tự nhiên của con người.

Vì hai xu hướng: chỉ thích chơi với hội đồng “ừ” và chỉ thấy những gì mình muốn thấy, với sự hậu thuẫn vô biên của công nghệ, chúng ta đã hóa thành phân cực, phiến diện và bầy đàn trong một kỷ nguyên mà tiền nhân đã từng kỳ vọng là sẽ tràn đầy những cuộc tranh luận văn minh, có tính xây dựng và dựa trên sự thật. Ngày nay đại dương internet đã thành một nơi thượng vàng hạ cám, nơi bất kì ai cũng sẽ tìm được “bằng chứng” và các “lý luận” hết sức “có lí” chống đỡ cho điều mình muốn là đúng, nơi bất kì nhóm đối tượng nào cũng có những trang tin chuyên biệt vuốt ve và đút mớm cho riêng họ… thành ra lý lẽ thì sướt mướt lắm, hùng hồn lắm nhưng thường chỉ “thuyết phục” được những người vốn đã đồng ý! Ngay cả những người uyên bác nhất thì cũng thường chỉ cố hết sức hùng biện cho bên mình tin là đúng, một điều thực ra không có gì sai, nhưng vấn đề là con người rất dễ bị thiên vị dẫn đến trình bày một cách méo mó – vô tình hay cố ý – quan điểm đối lập.

Logic Mafia – Lý Luận Lậu là phản ứng của một người trẻ trước sự thiếu khách quan của rừng thông tin ấy, biến sự bực dọc thành hành động: đối với các vấn đề xã hội nhức nhối, những câu hỏi mà câu trả lời không thể chỉ dễ dàng tìm thấy trong dữ kiện và số liệu mà là trong những giá trị chúng ta muốn theo đuổi, ở nơi không có trắng – đen, chỉ có những khoảng xám và sự thỏa hiệp… Lý Luận Lậu sẽ cố gắng sưu tầm các lập luận đắt giá nhất của cả hai bên (kể cả bên bản thân kịch liệt phản đối), cố gắng thấu hiểu và diễn đạt như thể đó là lẽ sống của chính mình và trình bày theo một format lấy ý tưởng từ trang web về GMO của PBS, bắt buộc người đọc phải xem xét quan điểm trái chiều, và liên tục tự vấn xem mình đã nhận ra được những gì.

Những vấn đề trên Logic Mafia sẽ rất dễ nhận được những câu phản ứng cảm tính, nhưng Lý Luận Lậu thách thức bạn hãy đặt ra yêu cầu cao hơn với bộ óc đáng giá của mình. Tớ mong độc giả đến với Logic Mafia với cùng tâm thế của tớ khi xây dựng nó: để đương đầu như một người trí thức với cảm giác không chắc chắn thay vì ôm khư khư một sự tự tin thiếu suy nghĩ, để đón nhận sự khó chịu khi cảm thấy mình sai, để cho phép đầu óc mình suy nghĩ khác đi, và từ đó tập làm một con người không bao giờ chấp nhận một điều gì mà không suy xét.

Dĩ nhiên sẽ có lúc các bạn sẽ bắt quả tang Lý Luận Lậu ngụy biện hay cãi cùn, hay để rớt mặt nạ Mafia mà để lộ một con người cũng đầy thiên vị … tớ là logic mafia chứ đâu phải logic god 😀 . Nếu tất cả mọi người đều có thể thấy được những sơ hở, sai lầm và mâu thuẫn trong lập luận của người khác và (đặc biệt là) của chính mình thì thế giới hẳn đã gọn gàng hơn rất nhiều, nhỉ. Tuy nhiên, có một số khởi điểm tớ chắc 99.999% (một cách không có dẫn chứng) là đúng và sẽ rất thuận lợi về mặt tâm lý khi chúng ta cùng nhìn nhận.

Các tiên đề Lý Luận Lậu 1.0:
_Tất cả mọi người đều có thể sai
_Điều ta coi là hiển nhiên đúng có thể sai
_Không ai luôn luôn sai, và cũng không ai luôn luôn đúng